SHM 30 'Hoorn'

In 1908 werd locomotief 30 (toen met nummer 25) gebouwd door fabriek Jung in Jungenthal (Duitsland) in opdracht van de Gemeente Rotterdam. De serielocomotieven waar de latere 30 onderdeel van is waren succesvol en werden nog lang gebouwd. Op 3 oktober 1908 kwam de loc 25 in Rotterdam aan op het terrein van de gasfabriek aan de Oostzeedijk in Kralingen. Hier werd de 20 ton zware locomotief gebruikt voor rangeerwerkzaamheden. De locomotief was een aanvulling op twee locomotieven uit 1886 die daar werkten. De fabriek onttrok gas uit steenkool. Vanaf 1926 rangeerde de locomotief in de Keilehaven bij een gasfabriek in Rotterdam. Hier werkte de loc achter hoge afgesloten muren met wagens met cokes. De locomotief werd in 1950 voorzien van een nieuwe ketel en kreeg het nummer 30.

Het toenmalige bestuur van de NVBS vond het niet passend dat de NVBS zelf materieel ging beheren. Hierom werd het besluit genomen om op 15 augustus 1965 voor het behoud van Nederlands trammaterieel de Tramweg-Stichting (TS) op te richten. Hans de Herder kocht in 1967 de locomotief 30 van de Gasfabriek Keilehaven en bracht hem onder bij de Tramweg-Stichting. De vierkante tramlocomotief GS 18, de stoomlocomotief 30 en de NS 454 (waarvan soortgenoot 451 bij de Museum Buurtspoorweg rijdt) reden op 15 en 16 december 1967 met Blokkendoos-rijtuigen door de NVBS georganiseerde afscheidsritten van de Westlandsche Stoomtram Maatschappij op het traject Delft – Naaldwijk - Loosduinen. Drie jaar later werd het traject Delft - Den Hoorn als laatste spoorlijn van de WSM gesloten. Op 23 mei 1968 reed de Tramweg-Stichting met de locomotieven 18 en 30 en een aantal Blokkendoos-rijtuigen de eerste toeristische stoomtram tussen Hoorn en Medemblik. In 1972 werd door de Tramweg-Stichting de Museumstoomtram Hoorn-Medemblik (SHM) opgericht. Het museummaterieel dat tussen Hoorn en Medemblik reed, werd door de SHM overgenomen. Naast het museummaterieel van de SHM reed NS tot aan 1973 goederentreinen over de spoorlijn. De Museumstoomtram huurde de spoorlijn van NS. Van 1973 tot aan 1981 verzorgde de Museumstoomtram zelf het goederenvervoer op de spoorlijn. Vanaf 1981 verviel het goederenvervoer en reed er uitsluitend museummaterieel over de spoorlijn. Sinds 1 januari 2000 is de Museumstoomtram Hoorn - Medemblik eigenaar van zijn eigen spoorlijn.

De Museumstoomtram Hoorn - Medemblik kocht in 1978 de locomotief 16 met bouwjaar 1943, de 16 is in grote lijnen hetzelfde model als de SHM 30. De SHM nam in 1968 de locomotief 31 over van de Gasfabriek Keilehaven. De loc 31 is van dezelfde serie als de 30 en wordt gebruikt als onderdelenleverancier. De 31 werd in 1980 gesloopt. Met de kleine afmetingen van de tweeassige stoomlocomotief 30 past hij goed bij het beeld van de stoomlocomotieven die vroeger de Nederlandse lokale stoomtrams reden en rangeerwerkzaamheden uitvoerde bij Nederlandse bedrijven. In 1974 is de locomotief 30 voorzien van middenbuffers om ook de tramrijtuigen van de SHM te kunnen trekken. In 1999 kregen de SHM-stoomlocomotieven 5, 16 en 30 de namen van de drie belangrijkste gemeenten die de SHM steunen. Bij de SHM 5 werd de naam 'Sluiskil' vervangen voor 'Enkhuizen'. Loc 16 kreeg de naam 'Medemblik' en de SHM 30 kreeg de naam 'Hoorn'.

Op 23 mei 2018 werd gevierd dat het precies vijftig jaar geleden was dat de locomotieven 18 en 30 de eerste toeristische stoomtram tussen Hoorn en Medemblik reden. Een van de aanwezige was de 95-jarige Hans de Herder, die de locomotief 30 in 1967 had gekocht. In 2020 kwam Hans te overlijden. In het machinistenhuis van de 30 werd een gedenkplaatje opgehangen met de tekst: 'Ter nagedachtenis: Hans de Herder 1922 - 2020'.

De SHM 30 heeft vanwege haar cultuurhistorische waarde de hoogste A-status toegekend gekregen binnen het Nationaal Register Railerfgoed. De locomotief is een van de vele kleine tweeassige stoomlocomotieven die rangeerwerkzaamheden uitvoerden bij Nederlandse bedrijven. Hierdoor is de locomotief beeldbepalend.

UIC-nummer: 90 84 0914 030-8

Loc 30 met de NTM K16, ZE AB6, RTM AB370, RTM AB334, NCS BC6, NTM P1 en de NTM 101 bij vertrek vanaf
station Twisk. Bello Festival 2025, 6 juli 2025. © TreinenInNederland.nl